เกณฑ์การตรวจ รับรองหลักสูตร
บทนำ
ตามพระราชบัญญัติวิศวกร พ.ศ. 2542 สภาวิศวกรมีอำนาจและหน้าที่รับรองปริญญาประกาศนียบัตร หรือวุฒิบัตรในการประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม ซึ่งคณะกรรมการสภาวิศวกรได้ออกข้อบังคับ ว่าด้วยการรับรองปริญญา ประกาศนียบัตรหรือวุฒิบัตรเทียบเท่าปริญญาในสาขาวิศวกรรม พ.ศ. 2543 พร้อมทั้งออกระเบียบ ว่าด้วยเกณฑ์การรับรองหลักสูตรและสถาบันการศึกษาเพื่อเทียบปริญญา ประกาศนียบัตรและวุฒิบัตรเทียบเท่าในสาขาวิศวกรรมศาสตร์ พ.ศ. 2544
ด้วยวิทยาการด้านวิศวกรรม มีความเจริญก้าวหน้าไปมาก และมีรายละเอียดของงานลึกซึ้งมากขึ้น กอปรกับการประกอบวิชาชีพวิศวกรรม มีผลกระทบต่อชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนโดยตรง
ในการออกใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมระดับภาคีวิศวกร จึงต้องพิจารณาจากผู้ที่จบจากหลักสูตรและสถาบันการศึกษาที่สภาวิศวกรให้การรับรองปริญญา ประกาศนียบัตร หรือวุฒิบัตรเทียบเท่าในสาขาวิศวกรรมศาสตร์
การพิจารณาสถาบันการศึกษา ที่สภาวิศวกรจะให้การรับรองจะต้องเป็นวิศวกรรมศาสตร์บัณฑิต และวัตถุประสงค์เพื่อผลิตบัณฑิตให้เป็นวิศวกร โครงสร้างของหลักสูตรจะต้องมีเนื้อหาของวิชาที่
สภาวิศวกรกำหนด สภาวิศวกรพิจารณาจากองค์ความรู้ในสาขาวิศวกรรมนั้นๆ ว่าจะต้องมีความรู้เบื้องต้นอย่างไร ซึ่งประกอบด้วย ความรู้วิชาพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์ (Basic Science) ความรู้วิชาพื้นฐานทางวิศวกรรม (Basic Engineering) และความรู้วิชาเฉพาะทางวิศวกรรม (Specific Engineering) นอกจากนี้สถาบันการศึกษาต้องมีคณาจารย์ และสถานที่ ห้องสมุด และห้องปฏิบัติการ เป็นไปตามเกณฑ์ และมีการจัดทำระบบประกันคุณภาพและผ่านการรับรองจากกระทรวงที่รับผิดชอบ
สภาวิศวกร ได้จัดทำคู่มือนี้ขึ้นเพื่อความเข้าใจ และอำนวยความสะดวกสำหรับสถาบันการศึกษา ในการยื่นขอรับรองหลักสูตรและสถาบันการศึกษา
องค์ประกอบของคณะอนุกรรมการรับรองปริญญา ประกาศนียบัตร และวุฒิบัตร ในการประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุม ประกอบด้วย
1. ประธานคณะอนุกรรมการฯ ซึ่งเป็นคณะอนุกรรมการมาตรฐานการศึกษา ของสภาวิศวกรโดยตำแหน่ง
2. คณะอนุกรรมการ จำนวน 20 ท่าน มาจาก
2.1 ตัวแทนสภาคณบดี คณะวิศวกรรมศาสตร์ สาขาละ 1 ท่าน จำนวน 5 คน
2.2 ตัวแทนจากสมาคมวิชาชีพ อันได้แก่ สมาคมวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยฯ สมาคมวิศวกรที่ปรึกษาแห่งประเทศไทย สภาอุตสาหกรรม ฯลฯ สาขาละ 1 ท่าน จำนวน 5 ท่าน
2.3 ผู้แทนจากกรรมการสภาวิศวกร สาขาละ 2 ท่าน จำนวน 10 ท่าน
3. อนุกรรมการและเลขานุการ เลือกโดยประธาน
ปัจจุบัน สภาวิศวกร ควบคุมการประกอบวิชาชีพใน 7 สาขา คือ วิศวกรรมโยธา วิศวกรรมเครื่องกล วิศวกรรมไฟฟ้า วิศวกรรมอุตสาหการ วิศวกรรมเหมืองแร่ วิศวกรรมเคมี และวิศวกรรมสิ่งแวดล้อม ดังนั้นจำนวนอนุกรรมการก็จะเพิ่มขึ้นตามสัดส่วน
ขั้นตอนการพิจารณาหลักสูตร เพื่อรับรองปริญญาฯเมื่อสถาบันการศึกษา ยื่นเอกสารหลักสูตร เพื่อการรับรองปริญญาฯ ตามข้อบังคับและเกณฑ์ที่สภาวิศวกรกำหนด คณะอนุกรรมการรับรองปริญญาฯ จะดำเนินการตามขั้นตอนดังรูปที่ 1 ดังต่อไปนี้
- ขั้นตอนแรก
พิจารณาและตรวจสอบเอกสารของสถาบันการศึกษา ถ้าตรวจสอบและเห็นว่าเอกสารต่างๆ ครบถ้วนและเป็นไปตามเกณฑ์ที่สภาวิศวกรกำหนด คณะอนุกรรมการรับรองปริญญาฯ จะนัดหมายการตรวจเยี่ยมสถาบัน ทั้งนี้สถาบันการศึกษาต้องชำระค่าใช้จ่ายต่างๆ ในการตรวจเยี่ยมสถาบันก่อน หากเอกสารรายงานของสถาบันการศึกษาไม่ชัดเจนหรือไม่ครบถ้วน อีกทั้งไม่เป็นไปตามเกณฑ์ที่สภาวิศวกรกำหนด คณะอนุกรรมการรับรองปริญญาฯ อาจปฏิเสธหรือ เสนอแนะให้สถาบันการศึกษาจัดเตรียมเอกสารเพิ่มเติมและยื่นเสนอมาใหม่
- ขั้นตอนที่สอง
การตรวจเยี่ยมสถาบันการศึกษา คณะอนุกรรมการรับรองปริญญาฯ จะประชุมร่วมกับคณาจารย์ผู้รับผิดชอบหลักสูตรและคณาจารย์ผู้สอน เพื่อสอบถามข้อมูลต่างๆ เพิ่มเติม ตรวจเยี่ยมอาคารสถานที่ ห้องเรียน ห้องปฏิบัติการ ห้องสมุด วัสดุอุปกรณ์เพื่อการเรียนการสอน การให้บริการทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ และระบบประกันคุณภาพ
- ขั้นตอนที่สาม
การเสนอขออนุมัติต่อคณะกรรมการสภาวิศวกร หากสถาบันการศึกษาที่ขอการรับรองปริญญาฯ ดำเนินการเป็นไปตามเกณฑ์ที่สภาวิศวกรกำหนด คณะอนุกรรมการฯ จะทำรายงานและเสนอขออนุมัติต่อคณะกรรมการสภาวิศวกรต่อไป
โครงสร้างหลักสูตรวิศวกรรมศาสตร์
- หมวดวิชาพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์
ต้องมีการสอนบรรยายไม่น้อยกว่า 18 หน่วยกิต ตามระบบทวิภาค ซึ่งประกอบด้วย
ก) กลุ่มวิชาพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ ไม่น้อยกว่า 9 หน่วยกิต
ข) กลุ่มวิชาพื้นฐานทางฟิสิกส์ ไม่น้อยกว่า 6 หน่วยกิต
ค) กลุ่มวิชาพื้นฐานทางเคมี ไม่น้อยกว่า 3 หน่วยกิต
ทั้งนี้กลุ่มวิชาพื้นฐานทางฟิสิกส์ และกลุ่มวิชาพื้นฐานทางเคมี ต้องมีการเรียนการสอนภาคปฏิบัติด้วย แต่ไม่นำมานับหน่วยกิต
รายละเอียดเนื้อหาของกลุ่มวิชาต่างๆ ข้างต้น ศึกษาได้จากภาคผนวก 2 (สถาบันการศึกษาอาจกำหนดชื่อวิชาต่างจากที่กำหนด แต่ให้มีเนื้อหารายวิชาตามที่กำหนดไว้)
- หมวดวิชาเฉพาะทางวิศวกรรมศาสตร์
ต้องมีการเรียนการสอน ภาคบรรยายและภาคปฏิบัติตามมาตรฐานสากล ไม่น้อยกว่า 84 หน่วยกิต ตามระบบทวิภาค ซึ่งประกอบด้วย
ก) กลุ่มวิชาพื้นฐานทางวิศวกรรมศาสตร์ ต้องมีการเรียนการสอนทั้ง 8 กลุ่มรายวิชา และมีหน่วยกิตรวมกันไม่น้อยกว่า 24 หน่วยกิต (เนื้อหาของรายวิชาที่สภาวิศวกรกำหนด สำหรับสาขาวิชาวิศวกรรมควบคุมต่างๆ ศึกษาได้จากภาคผนวก 2) สังเกตว่า ทุกสาขาวิชาวิศวกรรมควบคุมมีวิชาร่วมอยู่ 4 วิชา
ข) กลุ่มวิชาเฉพาะสาขาวิศวกรรมควบคุมทางวิศวกรรมศาสตร์ ต้องมีการเรียนการสอนทั้ง 8 กลุ่มรายวิชา และมีหน่วยกิตรวมกันไม่น้อยกว่า 24 หน่วยกิต (เนื้อหาของรายวิชาที่สภาวิศวกรกำหนด สำหรับสาขาวิชาวิศวกรรมควบคุมต่างๆ ศึกษาได้จากภาคผนวก 2)
ค) กลุ่มวิชาแกน และวิชาชีพในสาขาวิศวกรรมควบคุม ที่สถาบันการศึกษาต้องการเน้นความเป็นเลิศทางด้านวิศวกรรมศาสตร์ โดยให้อยู่ในดุลยพินิจของสถาบันการศึกษานั้นๆ แต่สภาวิศวกรแนะนำว่า กลุ่มวิชานี้ควรมีแขนงวิชาย่อยในสาขาวิศวกรรมควบคุมนั้น ไม่น้อยกว่า 4 แขนงวิชาย่อย
เอกสาร
ข้อบังคับว่าด้วยการรับรองปริญญา พ.ศ. 2554
ระเบียบคณะกรรมการว่าด้วยวิชาพื้นฐานฯที่สภาจะให้การรับรองปริญญา2554